تاج الدين احمد وزير
8
بياض تاج الدين احمد وزير ( فارسى )
و بند ، يادداشت و يادگارهاى ديگر كه نويسندگان متعدد از خود و يا از آثار ديگران در آن تحرير و كتابت نمودهاند . براى بازخوانى ، رفع اغتشاش ، تعريب ، تعليق و تهيهء فهارس اين جنگ ، از سال 1373 ه ش تا سال 1376 بدين كار پرداختم . شايد پرداخت به چنين كار دشوارى ، با علم به سختيهاى آن ، انجام آن را ناممكن مىساخت : خط بيش از هفتاد و پنج نفر كه هركدام شيوهء كتابتى مخصوص بهخود دارند ، عربى و فارسى بودن متن ، ناخوانا يا بدخط و گاه بىنقطه و كمنقطه بودن خطوط نيز بر اين دشوارى مىافزود ، لذا براى شناختن سبك نگارش ، اكتفا به چندين دفعه خواندن آنها نيز كافى نمىنمود . اضافه بر آنكه دسترسى به منابعى كه در كتاب بدانها استناد شده - به جهت قدمت آن - دشوار و گاه ناممكن بود . معرب نبودن كلمات عربى و شيوهء نگارش ، بعضا تشخيص كلمه را حتى باتوجه به قرائن و شكل ظاهرى مشكل مىساخت . از اينرو ، بااينكه نسخهء عكسى بياض از سال 1353 به كوشش دكتر ايرج افشار و آقاى مرتضى تيمورى به تعداد يكهزار نسخه در اختيار اهل فن و دوستداران ادب فارسى و تازى قرار گرفت تاكنون پس از گذشت 27 سال هنوز اقدام به بازخوانى و تصحيح آن نگرديده بود ، بااينكه اين اقدام اجتنابناپذير و ضرورى مىنمود . دسترسى نداشتن به اصل نسخه نيز - در مواردى كه مراجعه به نسخهء عكسى چاپى كارآمد نبود - و منحصربفرد بودن آن نيز در وقتگيرى بيشتر از نگارنده مؤثر بود . ديگر مشكل مهم ، اغتشاش صفحات نسخه بود كه ديگران نيز بدان تصريح كردهاند . اصل نسخه بدون شمارهگذارى بوده ، صفحاتى جابجا شده و عينا صحافى شده و بعدها به همان صورت شمارهگذارى شده ، علاوهبراينكه صفحاتى در نسخهء چاپى عكسى وجود ندارد كه در اصل نسخه موجود مىباشد . گاه كاتبان دچار خطايى در كتابت و كاربرد كلمات فارسى و جملات عربى شدهاند يا به خط غير فنى خود اكتفا كردهاند كه اين موارد تا حد ممكن اصلاح